Strona główna Aktualności
Książka

Ukazał się album "Żołnierze Września. Polegli i Pomordowani na Wschodzie"

20.07.2010 Książka

Ponad 70 biogramów polskich oficerów, pojmanych na wschodnich ziemiach II Rzeczypospolitej, osadzonych w sowieckich obozach i więzieniach, a następnie wymordowanych, zawiera album pt. "Żołnierze Września. Polegli i pomordowani na Wschodzie".

Album nie jest tylko zbiorem życiorysów ludzi, których połączyła tragiczna śmierć w Katyniu, Charkowie, Miednoje.

Losy ich opowiedziane zostały poprzez wspomnienia ich dowódców i podwładnych, dokumenty, rozkazy, fotografie, zarówno pochodzące z całego międzywojennego dwudziestolecia, jak i z miesięcy bezpośrednio poprzedzających wybuch II wojny i z okresu kampanii wrześniowej. Wśród tych ostatnich osobną grupę stanowią kopie dokumentów sowieckich z września 1939 r., sprowadzone dzięki pracom Wojskowej Komisji Archiwalnej w latach 90. XX w.

Przypomniano także obywatelskie rodowody żołnierzy, które sięgały służby w Legionach, Polskiej Organizacji Wojskowej oraz innych formacjach. "Są to więc ludzie o niezwykle barwnych i dramatycznych życiorysach, zwłaszcza jeśli chodzi o lata 1914-21. Spoglądając przez pryzmat biografii i dokumentów na całe ich życie, widać, że nie tylko kochali Polskę, ale nie wahali się poświęcić życia w jej obronie" - piszą w słowie wstępnym autorzy albumu.

Przedstawieni oficerowie pełnili różne funkcje i stanowiska w polskiej armii. Byli to zarówno dowódcy jednostek liniowych, jak i oficerowie sztabowi, wojskowi komendanci miast, kapelani wojskowi - ksiądz rzymsko-katolicki i rabin.

Wśród biogramów osób, na ogół znanych tylko historykom wojskowości, znalazł się kpt. Jakub Wajda, I adiutant 72. pułku piechoty, 28. Dywizji Piechoty Armii Łódź. Po rozbiciu pułku 7 września 1939 r. wraz z dowódcą I batalionu wycofał się na wschód. Wzięty do niewoli sowieckiej w nieznanych okolicznościach, osadzony został w obozie w Starobielsku. Zachował się - prawdopodobnie jako jedyny dokument pułku - komunikat informacyjny nr 1 z dnia 2 września 1939 r., który zapewne napisany został przez kpt. Wajdę. "Liczę się z działaniem zaczepnym npla od świtu dnia jutrzejszego. W związku z tym prowadzić w ciągu nocy rozpoznanie, wynik którego należy mi zameldować do godziny 4.00 dnia 3. bm." - głosi pierwszy punkt komunikatu. Wajda zginął w Charkowie.

Jego tragiczny los podzielił płk w st. spocz. Tadeusz Petrażycki, senator, b. sędzia Najwyższego Sądu Wojskowego. Niezmobilizowany przed wybuchem wojny, w pierwszych dniach września 1939 r. otrzymał przydział do sztabu DOK II Lublin. 18 września dostał się do sowieckiej niewoli i został osadzony w Starobielsku, zamordowany w Katyniu. Zachowane akta personalne Petrażyckiego wymieniają jego zasługi dla niepodległości Polski jeszcze z okresu I wojny światowej i bezpośrednio po niej. W walkach jego macierzystego pułku ułanów z bolszewikami zimą 1918 r. odznaczył się niezwykłą brawurą. Nazwisko jego jest wspomniane w dziele Kossak-Szczuckiej "Pożoga". Z własnej inicjatywy przekradł się do oddziałów bolszewickich w Starokonstantynowie, zniszczył tam jeden karabin maszynowy, a drugi zabrał jako zdobycz.

Tom został opracowany pod redakcją merytoryczną dr. Andrzeja Wesołowskiego przy udziale Kamila Stepana.

Wydawnictwo ukazało się staraniem MON, Centralnego Archiwum Wojskowego i Muzeum Wojska Polskiego przy współpracy Instytutu Polskiego i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie oraz Archiwum Akt Nowych w nakładzie 1 tys. egzemplarzy. Trafią one przede wszystkim do placówek naukowych, bibliotek i szkół.

Niektóre wybrane dokumenty m.in. dotyczące kpt. Jakuba Wajdy można znaleźć na portalu historycznym PAP i Muzeum Historii Polski (www.dzieje.pl). LS

PAP - Nauka w Polsce

kap

Podziel się
Ocena: 0 głosów

Logowanie



Nie pamiętam hasła

Rejestracja

Komentarze: 0
Skomentuj Zobacz wszystkie  

Uwaga Redakcje!

Wszelkie materiały PAP (w szczególności depesze, zdjęcia, grafiki, pliki video) zamieszczone w serwisie "Nauka w Polsce" chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych.

 

PAP S.A. zezwala na bezpłatny przedruk artykułów z Serwisu Nauka w Polsce pod warunkiem mailowego poinformowania nas raz w miesiącu o fakcie korzystania z serwisu oraz podania źródła artykułu. W portalach i serwisach internetowych prosimy o zamieszczenie podlinkowanego adresu: Źródło: www.naukawpolsce.pap.pl a w czasopismach adnotacji: Źródło: Serwis Nauka w Polsce - www.naukawpolsce.pap.pl. W przypadku portali społecznościowych prosimy o umieszczenie jedynie tytułu i leadu naszej depeszy z linkiem prowadzącym do treści artykułu na naszej stronie, podobnie jak to jest na naszym profilu facebookowym. 

 

Powyższe zezwolenie nie dotyczy: fotografii, materiałów video oraz informacji z kategorii "Świat".

 

Informacje tekstowe z kategorii "Świat" można pozyskać odpłatnie abonując Serwis Nauka i Zdrowie PAP. Serwis ten zawiera ponadto wiele innych najnowszych doniesień naukowych z zagranicy oraz materiałów dotyczących szeroko rozumianej problematyki zdrowotnej. 

 

Informacje na temat warunków umowy można uzyskać w Dziale Sprzedaży i Obsługi Klienta PAP, tel.: (+48 22) 509 22 25, e-mail:  pap@pap.pl

 

Informacje o przedruku artykułów z Serwisu Nauka w Polsce, prośby o patronaty medialne, informacje o prowadzonych badaniach, organizowanych konferencjach itd., prosimy przesyłać na adres: naukawpolsce@pap.pl

 

 

Najpopularniejsze materiały

więcej

Książka

Kim pan jest, profesorze Foucault? Kim pan jest, profesorze Foucault?

Michel Foucault, jeden z najbardziej wpływowych francuskich myślicieli XX wieku, był także zaangażowanym aktywistą, obrońcą więźniów, osób dyskryminowanych i mniejszości seksualnych. W latach 80. stał się – o czym dziś rzadko się wspomina – gorącym rzecznikiem polskiej „Solidarności”. To mniej znane oblicze Foucault ukazuje wydany po raz pierwszy w Polsce zbiór wywiadów i rozmów z filozofem.

Więcej

Myśl na dziś

Po osiągnięciu pewnego poziomu sprawności technicznej nauka i sztuka upodabniają się do siebie pod względem postaci, estetyki i cech plastycznych. Najwybitniejsi uczeni są zarazem wielkimi artystami.
Albert Einstein

Nasz blog

Archeolodzy w poszukiwaniu kosmitów Archeolodzy w poszukiwaniu kosmitów

Badacze najstarszych dziejów człowieka zaangażowali się w poszukiwania obcych. Nie sprowokował ich do tego Erich von Daeniken, sugerujący, że początki cywilizacji ludzkiej zawdzięczamy przybyszom z innych planet, ale... astronomowie. Szaleństwo?

Więcej

Tagi