2009-08-03 00:36

Sukcesy warszawskich archeologów w libijskiej Ptolemais

Kolejny sezon badawczy specjalistów z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego w libijskiej Ptolemais przyniósł szereg interesujących odkryć, mimo że nie prowadzono prac wykopaliskowych. Skupiono się na wykonaniu prospekcji geofizycznej, pracach konserwatorskich i topograficznych, w czasie których dokonano niespodziewanego odkrycia w postaci kamiennej rzeźby przedstawiającej rzymskiego cesarza. To pierwsze znalezisko tego typu w Ptolemais. Polacy rozpoczęli badania w Ptolemais w 2001 roku, dzięki inicjatywie nieżyjącego już prof. Tomasza Mikockiego. Obecnie pracami kieruje prof. Kazimierz Lewartowski.

Ptolemais to starożytna nazwa potężnego niegdyś miasta położonego nad samymi Morzem Śródziemnym we wschodniej Libii. Już od VII-VI wieku p.n.e. pojawiali się tutaj osadnicy greccy, ale dopiero od III wieku p.n.e. miasto zaczęło przeżywać rozkwit. Nazwa Ptolemais pochodzi od imienia hellenistycznego władcy zasiadającego na tronie Egiptu - prawdopodobnie Ptolemeusza III Euergetesa. Pod koniec III wieku miasto stało się stolicą prowincji Libya Superior. Kres potęgi Ptolemais należy wiązać z katastrofalnym w skutkach trzęsieniem ziemi i najazdami nomadów w IV i V wieku n.e.

"W tym roku Polska Misja Archeologiczna badająca starożytną Ptolemais otrzymała zaproszenie do udziału w międzynarodowym projekcie, w którym biorą również udział Włosi, Francuzi i Anglicy, finansowanym przez władze libijskie. Jego celem jest rewaloryzacja zarówno natury jak i kultury, czyli zabytków antycznych Cyrenajki. Przed polskimi archeologami postawiono zadanie, które polega na konserwacji, rekonstrukcji i wyeksponowaniu dla zwiedzających badanej insuli (kwartał mieszkalny - przyp. PAP) we wschodniej części miasta" - informuje dr Monika Rekowska-Ruszkowska, członek Polskiej Misji Archeologicznej w Ptolemais.

Archeolodzy chcą zaprezentować na przykładzie badanej insuli i znajdujących się w jej obrębie domów historię całego miasta, które regularną siatkę ulic, używaną aż do czasów późnej starożytności, zyskało w III wieku p.n.e. Jej funkcjonowanie determinowały dwa poważne trzęsienia ziemi (w poł. III oraz poł. IV wieku n.e.), które spowodowały liczne zniszczenia, a także różne funkcje poszczególnych domów.

Warszawscy specjaliści prowadzili w tym roku studia nad dekoracją domów w insuli, zwłaszcza najbardziej znanego Domu Leukaktiosa , a szczególnie dekoracją malarską na ścianach. Prace zmierzają do kompleksowej rekonstrukcji willi - malowanych i dekorowanych stiukiem ścian, otworów drzwiowych i okiennych.

Na obszarze 20 ha wykonano badania geofizyczne i pomiary topograficzne. Było to możliwe dzięki wsparciu finansowemu Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej, rektora UW i sponsorowi - firmie Budimex, dzięki któremu zakupiono niezbędną aparaturę.

"W wyniku przeprowadzonej prospekcji geofizycznej udało się potwierdzić kształt siatki ulic w zachodniej części miasta, między Placem Cystern a Bramą Tokry oraz zlokalizować kolejne budowle, charakterystyczne dla miast grecko - rzymskich, w tym wielki kompleks sakralny oraz termalny. Wielkość i plan tych obiektów wskazuje na niezwykle reprezentacyjny charakter miejsc" - mówi dr Rekowska - Ruszkowska.

Podczas prowadzenia badań topograficznych w południowej części miasta w rejonie, gdzie znajduje się pierwszy wybudowany na terenie Ptolemais kamienny teatr (stopnie widowni wykute są w zboczu wzgórza), dokonano sensacyjnego odkrycia. Archeolodzy natknęli się na fragmentarycznie zachowany piaskowcowy posąg ukazujący mężczyznę w zbroi. Mimo iż statua pozbawiona jest głowy, badacze przypuszczają, iż przedstawia któregoś z rzymskich cesarzy. Częściowo zagrzebany posąg udało się wydobyć z ziemi, a następnie przewieźć do miejscowego muzeum, gdzie jesienią zostanie poddany konserwacji. Następnie zostanie wyeksponowany w muzeum dla zwiedzających. To pierwszy tego typu posag znaleziony w Ptolemais.

PAP - Nauka w Polsce, Szymon Zdziebłowski

bsz

Wersja do druku     Poleć stronę