2008-01-09 00:20

W Polsce startuje projekt, dzięki któremu każdy może wziąć udział w tworzeniu mapy Wszechświata

Po oficjalnym rozpoczęciu swojej działalności w Polsce na początku września 2007 roku, międzynarodowy, naukowo-edukacyjny projekt Galaxy Zoo otwiera się w pełni dla polskich internautów. Właśnie wystartował polski serwis internetowy programu, który astronomowie ze Stanów Zjednoczonych przygotowali wspólnie z naukowcami z Centrum Fizyki Teoretycznej PAN i twórcami portalu Astronomia.pl. Galaxy Zoo to projekt mający wspomagać naukowy program badawczy "Sloan Digital Sky Survey", którego celem jest stworzenie trójwymiarowej mapy milionów galaktyk i kwazarów znajdujących się w obszarze stanowiącym ponad jedną-czwartą nieba widocznego z Ziemi. Cyfrowa mapa nieba stworzona na podstawie optycznego przeglądu ma być potem udostępniona nie tylko naukowcom, ale także wszystkim internautom.

Program SDSS korzysta ze specjalnego teleskopu o średnicy zwierciadła głównego 2,5 metra, znajdującego się w stanie Nowy Meksyk, w USA. Instrument automatycznie wykonuje zdjęcia nieba korzystając z kamery CCD o szerokim polu widzenia i zapisuje wszystkie obserwacje w bazie danych, dzięki czemu fotografie mogą być później analizowane przez specjalistyczne oprogramowanie.

Analiza zdjęć nieba wykonywana przez oprogramowanie stworzone na potrzeby programu nie jest jednak wystarczająca, gdyż komputery nie zawsze są w stanie ocenić czy zdjęcia są przydatne i co dokładnie się na nich znajduje. Każda fotografia powinna zostać zatem dodatkowo sprawdzona przez człowieka.

W ramach programu SDSS wykonano już ponad milion zdjęć dalekiego Wszechświata. Fotografii jest więc tak dużo, że kilkunastu astronomów pracujących przy projekcie nie jest w stanie przejrzeć wszystkich obrazów. Naukowcy zdecydowali się więc poprosić o pomoc internautów. W ten sposób każdy kto dysponuje dostępem do internetu, może pomóc w tworzeniu mapy kosmosu i odkrywaniu praw rządzących ewolucją galaktyk.

"W ciągu ostatnich lat naukowcy często prosili użytkowników internetu o udostępnianie im mocy obliczeniowej ich komputerów, by zwiększyć szanse na rozwiązanie złożonych zagadnień. Było tak między innymi w przypadku projektu SETI@Home, który poszukiwał cywilizacji pozaziemskich czy Folding@Home, którego celem było badanie procesów zwijania białek. Tym razem astronomowie potrzebują jednak nie tylko komputerów internautów, ale przede wszystkim spostrzegawczości użytkowników globalnej sieci" - podkreśla Jan Pomierny, jeden z koordynatorów Galaktycznego Zoo w Polsce, kierownik zespołu portalu Astronomia.pl.

Analiza zdjęć, która może być ciekawą zabawą, jest bardzo łatwa. Projekt ma również duży potencjał edukacyjny - ze względu na otwarty charakter programu porządkowaniem i klasyfikowaniem zdjęć galaktyk mogą zajmować się także uczniowie i nauczyciele.

Dr hab. Lech Mankiewicz, dyrektor Centrum Fizyki Teoretycznej PAN, który zainicjował stworzenie polskiej bramy do Galaktycznego Zoo, podkreśla, że dzięki programowi można uczyć nie tylko astronomii czy fizyki, ale także innych przedmiotów. "Kosmos niezwykle działa na wyobraźnię młodych ludzi, dzięki czemu można zainteresować ich naukami ścisłymi i przyrodniczymi, które zwykle nie budzą u nich entuzjazmu."

Mankiewicz zwraca również uwagę na inną kwestię. "Dzięki wykorzystaniu internetu Galaktyczne Zoo może dotrzeć także do uczniów pochodzących ze szkół małomiasteczkowych i wiejskich, realizując w praktyce zasadę powszechnego dostępu do edukacji na wysokim poziomie. Trudno o lepszy przykład pozytywnego wykorzystania internetu"

Naukowcy z SDSS oraz polscy koordynatorzy Galaktycznego Zoo zachęcają do wzięcia udziału w programie jednak nie tylko uczniów i nauczycieli. "Jesteśmy przekonani, że projekt może być interesujący dla internautów w każdym wieku. Nie trzeba być też miłośnikiem astronomii, czy tym bardziej naukowcem - zdjęcia może analizować każdy kto jest ciekawy świata. Dobrą motywacją do uczestnictwa w Galaktycznym Zoo jest to, że można znaleźć się w społeczności pomagającej naukowcom ustalić prawa rządzące Wszechświatem" - dodaje Pomierny.

Wszyscy, którzy zdecydują się wziąć udział w projekcie Galaktyczne Zoo mogą liczyć na pomoc zespołu ekspertów, w skład którego wchodzą pracownicy naukowi i dydaktyczni uczelni wyższych i instytutów badawczych, nauczyciele i popularyzatorzy astronomii. Kontakt z zespołem jest możliwy za pośrednictwem specjalnego adresu e-mail galaktycznezoo@astronomia.pl oraz na forum internetowym, pod adresem http://www.pl.euhou.net. Polski serwis internetowy programu jest dostępny pod adresem http://www.galaxyzoo.org/pl.

Polska jest pierwszym krajem, w którym zostaje otwarta narodowa brama do międzynarodowego projektu, jakim jest Galaktyczne Zoo. "Dzięki pracy jaka została wykonana w Polsce zaczniemy rozwijać nasze narodowe strony. Bramy do naszego projektu, jaką dysponują obecnie Polacy, pozazdrościli już Francuzi i Chińczycy, którzy właśnie rozpoczynają prace nad swoimi wersjami językowymi" - powiedział Jordan Raddick, astronom z "Sloan Digital Sky Survey". JPO

PAP - Nauka w Polsce

kap

Wersja do druku     Poleć stronę