Zmarł wybitny astronom - prof. Bohdan Paczyński

Światowej sławy polski astronom prof. Bohdan Paczyński zmarł w czwartek w Princeton w wieku 67 lat - poinformował dyrektor Centrum Astronomicznego im. M. Kopernika Polskiej Akademii Nauk, prof. Marek Sarna. Prof. Paczyński był uważany za najpoważniejszego z polskich kandydatów do Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki.

Zasłynął tym, że w latach 80. XX wieku zaproponował, aby do poszukiwania planet lub innych nieświecących obiektów odległych od Ziemi wykorzystywać zjawisko tzw. mikrosoczewkowania grawitacyjnego.

Spowodowało to rozwój zupełnie nowej dziedziny astrofizyki obserwacyjnej. Zjawiska mikrosoczewkowania grawitacyjnego pozwoliły oceniać ilość występującej w Galaktyce materii międzygwiazdowej, odkrywać gwiazdy zmienne i planety wokół odległych gwiazd.

Prof. Paczyński był członkiem wielu towarzystw naukowych i korporacji uczonych. W 2006 r. Amerykańskie Towarzystwo Astronomiczne przyznało mu swoje najwyższe wyróżnienie im. Henry N. Russella, uważane powszechnie za "astronomicznego Nobla".

"To bardzo smutna wiadomość dla całej polskiej astronomii, odszedł największy współczesny polski astronom" - tak informację o jego śmierci przyjął kierownik Katedry Astronomii i Astrofizyki Centrum Astronomii UMK, dr hab. Andrzej Niedzielski.

"Miał szaloną wiedzę i naukowe wyczucie, czym się warto zajmować" - wspomina dyrektor Centrum Astronomicznego im. M. Kopernika Polskiej Akademii Nauk prof. Marek Sarna.

"Kiedy jeszcze pracował w naszym centrum, po prostu rozdawał te pomysły idąc korytarzem. Nie ma chyba takiego astronoma średniego pokolenia w Polsce, który by się z nim nie zetknął i któremu on by nie podrzucił jakiegoś tematu i który by się nie okazał trafiony" - powiedział prof. Sarna.

Każdą rozmowę z prof. Paczyńskim traktowałem jako ekscytującą przygodę intelektualną - powiedział znany astronom prof. Aleksander Wolszczan.
"Trudno przecenić jego wkład w rozwój astrofizyki światowej, a także i w Polsce - jest on i pozostanie naprawdę ogromny" - ocenił.
 
Wolszczan przypomniał, że prof. Paczyński należał do ścisłej światowej elity astrofizyków teoretyków. "Głębia jego wiedzy, wyjątkowa zdolność do syntezy, przenikliwość i wigor, z jakim atakował on najtrudniejsze problemy, były zawsze godne największego podziwu" - powiedział prof. Wolszczan.

Z ogromnym smutkiem przyjąłem wiadomość o śmierci profesora Paczyńskiego – powiedział PAP prof. Andrzej Kus z Centrum Astronomii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. – Był człowiekiem wielkiej klasy. Pomimo długiej choroby, nie spodziewaliśmy się, że odejdzie od nas tak szybko.  

Kus przypomniał, że Paczyński zajmował się poznawaniem fizyczności całego świata: „Był jednym z tych wybitnych uczonych, którzy poświęcili życie rozwijaniu nowoczesnej astrofizyki. I to zarówno w Polsce, jak i poza nią". Większość życia prof. Paczyński związany był z Uniwersytetem w Princeton. 

„Jego zasługi i osiągnięcia są bardzo liczne. Dokonał wielu pionierskich odkryć, dotyczących ewolucji gwiazd, układów podwójnych czy soczewkowania grawitacyjnego. Wniósł też ogromny wkład w poznawanie dysków akrecyjnych wokół gwiazd. Opracowane przez niego modele budowy wnętrza ciał niebieskich wyznaczają standardy we współczesnej astrofizyce. I to na całym świecie" – powiedział Kus.

Naukowiec przypomniał, że w USA Paczyński uznawany jest za jednego z najwybitniejszych astrofizyków w dziejach. Był też jednym z najmocniejszych kandydatów do Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki.

„Patrząc na jego dorobek, wydaje mi się, że Szwedzka Akademia Królewska doceniłaby go za opracowanie teoretycznych modeli ewolucji gwiazd lub za badania nad rozbłyskami gamma - najbardziej energetycznymi zjawiskami we wszechświecie, powstającymi poza naszą galaktyką" - mówił Kus.

Pomimo emigracji, Paczyński przez całe życie silnie wspierał polską astronomię. „Młodzi naukowcy jeździli do niego na staże naukowe. Zawsze znajdował czas i środki na pracę z nimi. Co roku przyjeżdżał też do kraju – nigdy się od nas nie izolował. Wręcz przeciwnie, podtrzymywał te kontakty i pomagał nam" - podkreślił prof. Kus.

Przypomniał, że to właśnie pomysł prof. Paczyńskiego zaowocował powstaniem polskiego teleskopu astronomicznego w Chile, który służył do badań tzw. ciemnej materii. Dzięki temu polscy astronomowie zaistnieli na arenie światowej.

„Miał świetny kontakt z młodzieżą i lubił spotkania z nią. Bardzo dużo satysfakcji sprawiało mu to, że mógł dyskutować o astronomii z młodymi ludźmi" - dodał.

„Jestem autentycznie pogrążony w smutku – przyznał Kus. – Profesor Paczyński byl znakomitym naukowcem, nauczycielem z powołania i człowiekiem wielkiej klasy, jeśli chodzi o wartości moralne" – podsumował Kus. ULA,KAP,ZAN

PAP - Nauka w Polsce

tot/