2009-11-21 00:37

Konferencja UKSW: zmiany klimatyczne a prawo

Prawo zmian klimatu jest nowym, wyodrębniającym się, obszarem prawa - uznali uczestnicy panelu prawnego podczas konferencji pt. Zmiany klimatu a społeczeństwo", która w dniach 19-20 listopada odbyła się na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie.

Podstawowym celem prawa zmian klimatu jest stabilizacja gazów cieplarnianych na poziomie bezpiecznym w kontekście przetrwania gatunku ludzkiego. Obecnie można ten główny cel podzielić na podcel ochrony klimatu oraz podcel adaptacji do zmian - tłumaczył dr Leszek Karski z Zakładu Prawa Ochrony Środowiska UKSW.

W konsekwencji prawo zmian klimatu można obecnie podzielić na obszar prawa ochrony klimatu oraz obszar prawa adaptacji do zmian klimatu. Z kolei do obszaru ochrony klimatu zaliczamy kwestie redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz kwestie pochłaniania gazów cieplarnianych.

Naukowiec podkreślił, że rolą prawa zmian klimatu jest wdrożenie kompleksowego zarządzania środowiskiem. Wydaje się, żestanowi ono prawny wymiar zasady stałego rozwoju. Prawo zmian klimatu stanowi pomost między aspektem społecznym, gospodarczym i środowiskowym. Zatem najlepiej nadaje się jako instrument zrozumienia, uświadamiania i wdrażania zasady zrównoważonego rozwoju.

Dotychczas w prawie zmian klimatu na pierwsze miejsce wysuwały się kwestie środowiskowe - ochrona klimatu i kwestie gospodarcze - transformacja z wysokoemisyjnej produkcji na niskoemisyjną. Najmniej skupiano się na aspekcie społecznym. Wydaje się, że pod kątem rozwoju i przetrwania gatunku to właśnie aspekt społeczny ma największe znaczenie - uważa Karski.

Przedmiotem troski jest ochrona systemu klimatycznego, jako zasobu środowiska. Stąd początkowe umiejscowienie prawa zmian klimatu, jako działu prawa ochrony środowiska, wydawało się najbardziej racjonalne. Z chwilą pojawienia się dodatkowych elementów, jak chociażby dostosowanie się do zachodzących zmian, omawiany dział zaczął korzystać w coraz szerszym zakresie z innych gałęzi na różnych poziomicach stanowienia prawa. Z pewnością omawiany zbiór norm na poziomie krajowym znajduje się na pograniczu prawa ochrony środowiska, prawa gospodarczego, prawa administracyjnego i prawa finansowego - zaznacza naukowiec.

Według niego, najważniejszym zadaniem na obecnym etapie "odkrywania" prawa zmian klimatu na poziomie krajowym jest ukierunkowanie istniejących postanowień na cel klimatyczny. Polega to na łączeniu czasami zdawało by się niezwykle odległych regulacji. Istotną rolę odgrywa uzmysłowienie i zbudowanie świadomości, iż pewne tradycyjne regulacje stanowią środki rozwiązywania problematyki zmian klimatu. Przykładowo, prawo stanów nadzwyczajnych w rzeczywistości może być fundamentem prawa adaptacji do zmian klimatu.

Ponadto połączenie zagadnień demograficznych i zdrowotnych jest niezbędne, aby skonstruować pełny system prawa zmian klimatu na poziomie krajowym. Prawo zmian klimatu wydaje się być nowym bodźcem do dalszego rozwoju myśli technicznej i społecznej oraz do zmniejszenia presji na środowisko. Niezwykle istotnym elementem omawianego obszaru prawa jest kształtowanie nowych stosunków gospodarczych, lecz również społecznych. Można też zauważyć, iż prawo zmian klimatu stanowi swoisty eksperyment odnoszący się do rozwiązywania wspólnych, globalnych problemów w ramach międzynarodowej współpracy - podkreśla specjalista.

Dr Zbigniew Bukowski z Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy podkreślił w swoim referacie, że Prawo ochrony klimatu wpływa także na ustrój administracji, powodując powstawanie nowych organów administracyjnych, jak to wynika zarówno z ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r. o handlu uprawnieniami do emisji do powietrza gazów cieplarnianych i innych substancji, jak i ustawy z dnia 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji.

Z kolei prof. zw. dr hab. Jerzy Menkes z Kolegium Gospodarki Światowej, SGH mówił o instytucjonalizacji współpracy międzynarodowej. Zwrócił uwagę, że proces ten jest przejawem racjonalności-społecznej użyteczności zachowań uczestników tej współpracy.

Instytucjonalizacja, której jednym z elementów jest wytwarzanie instytucji-organizacji międzynarodowych jest w swojej najprostszej formie narzędziem radzenia sobie, przez aktorów stosunków międzynarodowych, z barierami pochodnymi istnienia politycznych granic pomiędzy państwami w obrocie międzynarodowym.

"Przeprowadzona analiza pozwoliła stwierdzić, że z jednej strony bez instytucjonalizacji niemożliwe jest wytworzenie i implementacja w niezbędnym zakresie norm w sferze środowiska, z drugiej jednak - niepowodzenia instytucjonalizacji marnotrawią - skromne w stosunku do potrzeb - osiągnięcia i nakłady" - przekonywał naukowiec.

Prof. Marek Górski, kierownik zakładu prawa ochrony środowiska, prodziekan Uniwersytetu Łódzkiego w swoim referacie pt. "Zadania administracji publicznej w zakresie ochrony klimatu i zarządzania emisjami" zaznaczył, że problem ograniczania emisji określonych substancji i związków chemicznych jest przedmiotem zainteresowania wielu konwencji i aktów prawa wspólnotowego. KRF

PAP - Nauka w Polsce

agt/

Wersja do druku     Poleć stronę