2010-01-29 04:00

Polacy i Słowacy odkrywają tajemnice egipskiej twierdzy sprzed 3500 lat

Zakończył się trzeci sezon prac archeologów na stanowisku Tell el-Retaba w północno-wschodnim Egipcie, około 35 km na zachód od miasta Ismailija. Początki twierdzy w tym miejscu do ostatniego sezonu badań misji polsko-słowackiej były nadal niejasne. Dotychczas badacze byli przekonani, że pierwszą fortecę wzniesiono w czasach hyksoskich, czyli za panowania azjatyckich najeźdźców w XVII wieku p.n.e. Tegoroczne badania zrewidowały tę hipotezę - twierdza powstała dopiero w czasach Nowego Państwa, za panowania XVIII dynastii, ok. 100 lat później.

Polsko-słowacką ekspedycją kierowali: dr Sławomir Rzepka z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego i dr Jozef Hudec ze słowackiej Aigyptos Foundation. Prace w Egipcie prowadzono pod auspicjami Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW.

"Pod fundamentami muru obronnego, który jego odkrywca W.M.F. Petrie (prowadzący wykopaliska w 1906 roku - przyp. PAP) uznał za pozostałości najstarszej twierdzy w Tell el-Retaba i wydatował na czasy hyksoskie, znaleźliśmy cztery pochówki dziecięce. Zwłoki umieszczono w amforach, czyli naczyniach pierwotnie używanych do przechowywania wina, które byliśmy w stanie precyzyjnie wydatować na czasy późnej XVIII dynastii. Dzięki temu ustaliliśmy również wiek murów" - wyjaśnia dr Rzepka.

Archeolodzy nie znaleźli żadnego dodatkowego wyposażenia wokół pochówków. Nie zaskoczyło ich to, gdyż w starożytnym Egipcie nie było nigdy praktyki zaopatrywania najmłodszych zmarłych w cenne dary.

"Naczynia w których umieszczono zmarłych miały wąskie szyje, przez które trudno byłoby włożyć ciała, dlatego odtrącano ich dolną część i tędy wsadzono zwłoki. Zatykano je częścią odtrąconą lub dodatkową przykrywką" - mówi dr Rzepka.

Wewnątrz twierdzy nie znaleziono żadnego pochówku osoby dorosłej - cmentarz znajdował się poza murami miasta.

Archeolodzy zrewidowali również poglądy na temat wewnętrznej zabudowy twierdzy. Dotychczas sądzono, że w jej obrębie nie było zbyt wielu budynków.

"Zarówno tegoroczne jak i zeszłoroczne badania dowodzą, że ten pogląd był niewłaściwy. Podczas ostatnich wykopalisk odsłoniliśmy słabo zachowane ślady zabudowy z Okresu Późnego. Natomiast poniżej natknęliśmy się na dwa duże domostwa z czasów III Okresu Przejściowego (1069-747 lat p.n.e.), o murach zachowanych do wysokości ok. 1,5 m. W ich wnętrzu znaleźliśmy duże naczynia zasobowe, narzędzia kościane i inne przedmioty użytku codziennego" - wyjaśnia dr Rzepka.

Dalej na północ zlokalizowano dzielnicę rzemieślniczo-magazynową z III Okresu Przejściowego. O takiej funkcji świadczą odkryte przez misję piece i silosy. Wzniesione tutaj mury są, w porównaniu z innymi odkrytymi wewnątrz fortecy, cienkie i kiepskiej jakości.

Badaczom udało się zlokalizować starożytną ulicę wewnątrz twierdzy. Miała ok. 5 m szerokości i znajdowała się na osi zachodniej bramy miasta. Ulica zapewne powstała w czasach ramessydzkich (XIII wiek p.n.e.) i prowadziła od bramy w stronę świątyni.

PAP - Nauka w Polsce, Szymon Zdziebłowski

agt/ kap/

Wersja do druku     Poleć stronę