Trwają prace nad reformami w nauce i szkolnictwie wyższym

W Sejmie po pierwszym czytaniu znajduje się pakiet pięciu projektów ustaw "Budujemy na Wiedzy - Reforma Nauki dla Rozwoju Polski" reformujących polską naukę m.in. poprzez powołanie Narodowego Centrum Nauki, którego zadaniem będzie dystrybucja pieniędzy dla najlepszych zespołów badawczych w Polsce. Projekty te, o zasadach finansowania nauki, instytutach badawczych, Polskiej Akademii Nauk, Narodowym Centrum Badań i Rozwoju oraz Narodowym Centrum Nauki zostały przyjęte przez rząd w grudniu 2008 r.

Jak poinformowała PAP posłanka Krystyna Łybacka (Lewica), przewodnicząca sejmowej podkomisji ds. nauki i szkolnictwa wyższego, zajmującej się projektami, pojawią się one na najbliższych posiedzeniach sejmowej Komisji Nauki, Edukacji i Młodzieży w dniach 10-11 lutego. "Mam nadzieję, że na początku marca odbędzie się drugie czytanie tych projektów w Sejmie" - powiedziała b. minister nauki.

Dodała, że poza pakietem pięciu ustaw posłowie sejmowej podkomisji zaproponowali kolejny projekt, który będzie wprowadzał przepisy przejściowe. "Jest tak dużo przepisów przejściowych w tych pięciu projektach, że stwierdziliśmy, że wszystkie te przepisy przejściowe umieścimy w odrębnej ustawie" - tłumaczyła Łybacka.

Z kolei Rządowe Centrum Legislacji pracuje nad ukończeniem prac nad przyjętymi przez rząd w październiku 2009 r. założeniami do zmian w szkolnictwie wyższym. Projekty ustaw m.in. ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym mają spowodować, że od roku akademickiego 2010/2011 w większym stopniu będą finansowane najlepsze ośrodki naukowe. Mają powstać Krajowe Naukowe Ośrodki Wiodące, które będą finansowane z funduszu projakościowego.

Status KNOW oznacza, że najlepsze wydziały polskich uczelni będą otrzymywać przez 5 lat ponad 10 mln zł rocznie. Jak informuje resort nauki, wyróżniony ośrodek będzie mógł swobodnie wykorzystać pieniądze m.in. "na badania naukowe, wynagrodzenia członków zespołów badawczych oraz stypendia dla doktorantów i studentów".

W propozycjach resortu zapisano także, że student uczelni państwowej otrzyma pulę punktów ECTS (Europejski System Transferu Punktów), która zapewni mu darmowe studia na jednym kierunku. Student na studiach pięcioletnich nie będzie mógł przekroczyć 300 punktów ECTS, a na studiach sześcioletnich 360 (w systemie ECTS każdy rok studiów to 60 punktów wykorzystywanych na egzaminy i zaliczenia wykładów i ćwiczeń).

Dla 10 proc. najlepszych studentów na roku drugi kierunek studiów będzie nieodpłatny.

Ministerstwo chce także premiować te uczelnie, których programy kształcenia będą dostosowane do wymogów gospodarki; resort przewiduje również kształcenie wspólne z pracodawcą i na jego zamówienie.

W środę ogłoszony został także raport "Strategia rozwoju szkolnictwa wyższego do 2020 roku", zamówiony przez ministerstwo nauki za 1,7 mln zł, który wspólnie z projektem strategii przygotowanym przez rektorów polskich uczelni ma być podstawą dalszych i bardziej pogłębionych zmian w szkolnictwie wyższym. Jedną z propozycji rektorów jest wprowadzenie częściowej odpłatności za studia, która od 2015 r. miałaby wynosić 1/4 średnich kosztów kształcenia studenta w ciągu jednego roku studiów. Według wyliczeń resortu, czesne wynosiłoby ok. 2500 zł.

Według autorów raportu z Ernst&Young oraz Instytutu Badań nad Gospodarką Rynkową, szkolnictwo wyższego w Polsce jest niedostatecznie różnorodne, niedostatecznie otwarte i niedostatecznie mobilne. "Coraz pilniejsza staje się potrzeba naprawy systemu finansowania działalności uczelni i uporządkowania ich struktury. Zdecydowana poprawa jakości szkolnictwa wyższego to inwestycja w przyszły kapitał intelektualny naszego kraju, a tym samym w jego dynamiczny rozwój" - czytamy w nadesłanym PAP komunikacie zapowiadającym środową konferencję.

Z kolei na piątek resort nauki zapowiada ogłoszenie kolejnej edycji konkursu o kierunkach zamawianych, a także uruchomienie Wirtualnej Biblioteki Nauki. Dzięki Bibliotece wszystkie instytucje naukowe (uczelnie publiczne i niepubliczne) będą miały bezpłatny dostęp do najbardziej aktualnych światowych periodyków naukowych.

Resort pokryje koszty zakupu licencji krajowych, by udostępnić jednostkom naukowym bazy danych takie jak: Web of Science (z archiwizacją), Springer, EBSCO Publishing, ScienceDirect, Journal Citation Reports i CPCI. Ponadto MNISW dofinansuje dostęp do: Nature, Math, Science, Scopus oraz Source OECD. NNO

PAP - Nauka w Polsce

kap