2008-01-31 00:40

Cmentarzysko o ciekawych konstrukcjach grobowych odkryte w Wielkopolsce

Wczesnośredniowieczne cmentarzysko o specyficznej konstrukcji grobów - tzw. typ Alt Käbelich (od nazwy miejscowości w Meklemburgii, w której w latach 80-tych ub. wieku po raz pierwszy odkryto w większej liczbie tego rodzaju zespoły grobowe) odkryli archeolodzy w Wilanowie (woj. wielkopolskie). "Ten typ obiektów od wielu lat +dostarcza+ trudności we właściwym rozpoznaniu ich funkcji" - przyznaje Andrzej Krzyszowski, archeolog z Muzeum Archeologicznego w Poznaniu, kierujący badaniami stanowiska. Badania Wilanowa przyniosły odkrycie aż 42 takich grobów.

Są to w większości ciałopalne i bezpopielnicowe groby jamowe, co oznacza, że spalone na stosie szczątki zmarłych wsypywano następnie do jamy w ziemi. Prochów nie umieszczano zatem w urnach. Były to jamy o założeniu czworobocznym lub rzadziej owalnym, o wymiarach przeciętnych od około 150 długości do około 120 cm szerokości i o zróżnicowanej głębokości od 12 do 60 cm.

POZOSTAŁOŚCI DREWNIANYCH KONSTRUKCJI

Oprócz jam archeolodzy odkryli też wiele elementów konstrukcyjnych prawdopodobnie związanych z grobami. "Zwęglone drewniane belki to prawdopodobnie pozostałości bliżej nieokreślonych drewnianych konstrukcji wznoszonych na zsypanych wcześniej do jamy resztek stosu. Dołki posłupowe, bezpośrednio przylegające do jam grobowych oraz pojedyncze, znacznych rozmiarów otoczaki kamienne mogły mieć pierwotną funkcję sprowadzającą się jako oznaczenia lokalizacyjne danego grobu. Drewniane słupy mogły też być nośnikiem bliżej nieokreślonych pojemników" - zastanawia się Krzyszowski.

 Wilanowo - prace na stanowisku

Niektóre próbki pobrane z belek są obecnie poddane ekspertyzie na skład gatunkowy drewna i dendrochronologicznej, celem ustalenia daty ścięcia drewna na podstawie czytelnej struktury przyrostów rocznych.

Interesujące jest także to, co znajdowało się w samych jamach. "W ich wypełniskach, zazwyczaj w warstwie końcowej w postaci intensywnej spalenizny przemieszanej ze zwartym brukiem kamiennym i węglami drzewnymi zalegały nieliczne ułamki naczyń ceramicznych" - opisuje Krzyszowski.

"Ponadto w kilku jamach również w warstwie spalenizny wystąpiły - prócz nieprzepalonych kości zwierzęcych - liczące zaledwie od kilku- lub rzadziej do kilkunastu fragmentów prawdopodobnie przepalone kości ludzkie. Jednak w tym ostatnim przypadku nie dysponuję jednak obecnie ewidentnym potwierdzeniem tego faktu przez analizę antropologiczną" - dodaje archeolog.

Jako przejaw stosowanych praktyk pogrzebowych na tym cmentarzysku należy również uznać dość powszechnie tutaj rejestrowane zwierzęce szczątki kostne: bydła, owcy/kozy, rzadziej konia. Według naukowca prawdopodobnie są one pozostałościami składanego w trakcie obrzędów pogrzebowych pożywienia.

WYPEŁNIANIE 'BIAŁEJ PLAMY'

Na cmentarzysku znaleziono także fragmenty glinianych naczyń. To bardzo dobra wiadomość dla archeologów. Jej analiza przyniosła informacje dotyczące datowania całego cmentarzyska. "Większość materiału ceramicznego - jak nam się wstępnie wydaje - odpowiada regułom wykonawstwa charakterystycznym dla przedziału chronologicznego zawartego między VIII a IX wiekiem i przypomina pod względem technicznym ceramikę poznaną wcześniej z wczesnośredniowiecznego kompleksu osadniczego z pobliskiego grodziska w Bonikowie k/Kościana" - mówi Krzyszowski.

"I tak wstępnie można datować cmentarzysko w Wilanowie. Jednak rozwiązania problemu datowania odkrytych źródeł upatruję w pozyskaniu kolejnego zbioru ceramiki w wyniku planowanych badań terenowych w 2008 roku oraz w uzyskaniu dat na podstawie metody fizycznej - rozpadu węgla C14 i dendrochronologicznej" - wyjaśnia archeolog.

Andrzej Krzyszowski jest zdania, że odkryte w Wilanowie groby typu Alt Käbelich w zasadniczym stopniu zniwelują "białą plamę" w zakresie znajomości występowania cmentarzysk z tego typu grobami we wczesnych fazach wczesnego średniowiecza na terenach Wielkopolski. "Ponadto trzeba zaznaczyć, że ten typ obiektów sepulkralnych (związanych z kultem zmarłych - PAP) od wielu lat +dostarcza+ nawet wytrawnym badaczom wczesnego średniowiecza trudności we właściwym rozpoznaniu ich funkcji" - dodaje.

PAP - Nauka w Polsce, Adam Lisiecki

bsz

Wersja do druku     Poleć stronę